Dezinformacja (fake news)
Dezinformacja to fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje rozpowszechniane celowo, by oszukać lub zaszkodzić. W mowie potocznej często nazywa się ją fake news.
Czym jest dezinformacja?
Dezinformacja to fałszywe lub wprowadzające w błąd treści rozpowszechniane celowo, np. aby wpłynąć na opinie, zasiać nieufność lub zarobić pieniądze. Odróżnia się ją od błędnej informacji (ang. misinformation), która również jest fałszywa, ale przekazywana jest bez zamiaru oszukania, np. przez pomyłkę. Termin fake news jest popularny, ale nieprecyzyjny, ponieważ używa się go także do dyskredytowania rzetelnych doniesień, które komuś się nie podobają.
Częste formy i sygnały ostrzegawcze
Dezinformacja może być całkowicie zmyślona, ale częściej miesza prawdę z fałszem: prawdziwe zdjęcia w niewłaściwym kontekście, skrócone cytaty, mylące nagłówki lub sfałszowane dokumenty. Często odwołuje się do silnych emocji, takich jak strach czy oburzenie, i ponagla do szybkiego udostępnienia. Zdarzają się też zmyśleni eksperci, fałszywe strony naśladujące znane media oraz obrazy lub głosy generowane przez sztuczną inteligencję.
Jak sprawdzać treści
Przed udostępnieniem warto wykonać szybką kontrolę: kto stoi za źródłem, czy są dane kontaktowe lub nota prawna i czy to samo podają inne rzetelne media? Sprawdź datę i kontekst, bo stare zdjęcia często wracają przy nowych wydarzeniach. Wyszukiwanie obrazem pokazuje, gdzie fotografia pojawiła się po raz pierwszy. Zespoły weryfikujące fakty (fact-checking) obalają szeroko udostępniane fałszywe doniesienia. W UE akt o usługach cyfrowych wymaga od bardzo dużych platform oceny i ograniczania takich zagrożeń jak dezinformacja.
W Friendstime
W Friendstime możesz zgłaszać posty, komentarze, relacje i profile i wybierać powód, np. „Błędne informacje”; zgłoszenia sprawdzają ludzie. Posty mogą też mieć adnotację weryfikacji faktów, np. „Sporne” lub „Błędne informacje”. W aplikacji na Androida członkowie mogą dodatkowo głosować, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe. Obrazy można oznaczać jako wygenerowane przez AI.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest różnica między dezinformacją a błędną informacją?
Kluczowy jest zamiar. Dezinformacja jest rozpowszechniana celowo, by oszukać; błędna informacja jest fałszywa, ale udostępniana w dobrej wierze.
Co zrobić, gdy znajomi udostępniają fałszywe doniesienia?
Odpowiedz spokojnie i rzeczowo, najlepiej prywatnie, i podaj link do wiarygodnego źródła. Publiczne zawstydzanie często powoduje tylko, że ludzie bronią się jeszcze bardziej.
Powiązane pojęcia
Powiązane tematy
Wypróbuj Friendstime
Rejestracja zajmuje minutę i jest bezpłatna.