Sosial inženerçilik
Sosial inženerçilik aldawçylaryň adamlary maglumat aýan etmäge, pul geçirmäge ýa-da hasaplara giriş bermäge mejbur etmek üçin ulanýan hilelerini aňladýar.
Sosial inženerçilik näme?
Sosial inženerçilikde hüjümçiler tehnologiýany däl-de, ony ulanýan adamy nyşana alýar. Olar parollary, kodlary, puly ýa-da gizlin maglumaty almak üçin kömek etmäge taýýarlygy, ynamy, gyzyklanmany, wezipeli adamlara hormaty ýa-da gorkyny ulanýar. Phishing iň tanalýan görnüşi, ýöne aragatnaşyk telefon, messenjer, sosial şebeke ýa-da şahsan hem bolup biler.
Adaty hileler
Oýlanyp tapylan bahana adatydyr: goldaw işgäri diýilýän biri gyssagly tassyklama koduny talap edýär, öz-özüni ýolbaşçy diýip tanadýan biri howlukmaç töleg talap edýär ýa-da «täze belgili çaga» messenjer arkaly pul soraýar. Romantik aldawlarda jenaýatçylar kömek soramazdan öň hepdeler boýy gatnaşyk gurýar. Bu hilelerde umumy zat wagt basyşyny döretmek we gizlinlige itekleýändigi.
Özüňi nädip goramaly
Adaty bolmadyk haýyşa jogap bermezden öň wagt al, esasanam ol pul, parol ýa-da kodlar bilen baglanyşykly bolsa. Haýyşy özüň saýlan kanal arkaly barla, meselem, eýýäm bilýän belgiňe gaýtadan jaň etmek bilen. Tassyklama kodlaryny hiç haçan, hatda hyzmatda işleýändigini aýdýanlara hem, berme. Şübhe bolsa, ynanýan adamyň bilen gürleş: ikinji göz köp hileleri aýan edýär.
Friendstime-da
Friendstime-da saňa şübheli görünýän profiller we habarlar barada, meselem, spam ýaly sebäp saýlap, şikaýat edip bolýar. Her şikaýaty moderasiýa topary barlaýar; bozulmalarda mazmun aýrylýar we hasaplar bloklanýar. Girmek üçin goşmaça iki faktorly gorag we passkey gurup bolýar; Friendstime-da passkey aýratyn shemadyr, FIDO2 standarty boýunça passkey däl, onuň açary hiç ýere girizilmeýär. Paroluňy we koduňy diňe friendsti.me-de ýa-da Friendstime programmasynda gir.
Köp berilýän soraglar
Seresap adamlar näme üçin muňa düşýär?
Sebäbi aldawçylar bilime däl-de, duýgulara we stresse ýüz tutýar. Gyssanýan ýa-da alada bolýan adamlar zatlary az üns bilen barlaýar. Bu akyl meselesi däl we täsir çekenler kömek soramakdan utanmaly däl.
Aldawa düşsem näme etmeli?
Täsir eden parollaryň hemmesini derrew üýtget, pul dahylly bolsa derrew bankyňa ýüz tut we jenaýaty polisiýa habar ber. Aldawçylar adyňy ulanmagy dowam etdirse diýip töwerekdäki adamlary hem duýdur.
Degişli terminler
Degişli temalar
Friendstime bilen tanyş
Agza bolmak bir minut alýar we mugt.