Açyk çeşme (open source)
Açyk çeşme çeşme kody köpçülige elýeterli, lisenziýa bolsa islendik adama ony ulanmaga, üýtgetmäge we paýlaşmaga rugsat berýän programma üpjünçiligidir.
Açyk çeşme nämäni aňladýar?
Çeşme kody programmanyň adam okap bilýän görnüşidir. Açyk çeşmeli programma üpjünçiliginde bu kod köpçülige elýeterli, lisenziýa bolsa islendik adamyň ony okap, ulanyp, üýtgedip we paýlaşyp bilýändigini aýdýar. Haýsy lisenziýalaryň açyk çeşme hasaplanýandygyny Open Source Initiative kesgitleýär. Meşhur mysallar Linux ýadrosy, Firefox brauzeri, LibreOffice ofis toplumy we VLC media pleýeridir.
Lisenziýalar we olaryň tapawudy
Açyk çeşme lisenziýalary esasan programma üpjünçiligi paýlaşylanda ulanylýan şertlerde tapawutlanýar. GPL ýaly copyleft lisenziýalary paýlanýan üýtgedilen wersiýalaryň ýene şol bir lisenziýa bilen çap edilmegini talap edýär. MIT ýa-da Apache ýaly rugsat berijiler bolsa koduň ýapyk, täjirçilik önümlere girizilmegine hem ýol berýär. Açyk çeşme awtomatiki mugt diýmek däl, hiç zada durmaýan programma üpjünçiligi hem awtomatiki açyk çeşme däl.
Açyk çeşme we howpsuzlyk
Açyk çeşme kody garaşsyz hünärmenlere programmany barlamaga, ýalňyşlyklary tapmaga we gizlin arka gapylary aýan etmäge mümkinçilik berýär. Bu hakykatdanam bolýarmy-ýokmy, taslamanyň näçe işjeň goldanýandygyna we barlanýandygyna bagly; açyk kod awtomatiki howpsuz kod däl. Çap edilen kod bilen gurnan programmaň hem tapawutlanyp biler. Sözde gaýtalanyp bilinýän gurluşlar (reproducible builds) paýlanylýan programmanyň hakykatdanam çap edilen çeşme koddan gurlandygyny barlamaga mümkinçilik berýär. Şeýle-de bolsa, programmalary diňe resmi çeşmelerden gurnamaly.
Açyk standartlar
Açyk standartlar açyk çeşmeden başga zat. Olar zadyň nähili işlemelidigini, meselem, faýl formatyny, şebeke protokolyny ýa-da şifrleme usulyny, köpçülige düşündirýär we islendik adam, şol sanda ýapyk çeşme koduly programma üpjünçiliginde hem, olary durmuşa geçirip biler. Mysallar HTML, PNG surat formaty we AES şifrleme standartydyr. Aýratyn kriptografiýada diňe köpçülige resmileşdirilen we hünärmenleriň barlan usullaryna daýanmak gowy tejribe hasaplanylýar.
Köp berilýän soraglar
Açyk çeşme programma üpjünçiligi mugtmy?
Köplenç, ýöne hökman däl. Lisenziýa adatça programma üpjünçiliginiň satylmagyna rugsat berýär, köp kompaniýa açyk çeşme taslamalarynyň daşyndaky goldaw, hosting ýa-da goşmaça aýratynlyklar arkaly pul gazanýar.
Açyk çeşme kody öz taslamalarymda ulanyp bilerinmi?
Hawa, degişli lisenziýanyň şertlerini, meselem, awtorlary görkezmek ýa-da paýlanýan üýtgetmeleri şol bir lisenziýa bilen çap etmek ýaly, ýerine ýetirseň.
Degişli terminler
Degişli temalar
Friendstime bilen tanyş
Agza bolmak bir minut alýar we mugt.