Post-kwant kriptografiýasy
Post-kwant kriptografiýasy geljekde güýçli kwant kompýuterleriniň hüjümlerine garşy durmak üçin niýetlenen şifrleme we gol usullaryna degişlidir.
Post-kwant kriptografiýasy näme?
Post-kwant kriptografiýasy (PQC), häzirki bilimlere görä, hatda kwant kompýuterleri bilen hem amalda döwüp bolmaýan şifrleme we sanly gol shemalaryny öz içine alýar. Adyna garamazdan, ol adaty kompýuterlerde we telefonlarda işleýär. Ol ýeterlik uly kwant kompýuteri RSA we elliptik egri kriptografiýasy ýaly giňden ulanylýan usullary döwüp biljekdigi sebäpli döredi.
Näme üçin eýýäm möhüm
Şeýle kwant kompýuteri entek ýok, ýöne şifrlenen trafigi indi ýazyp, soň şifrini açyp bolýar; bu howp köplenç «harvest now, decrypt later» (indi ýygna, soň çöz) diýilýär. Şonuň üçin ABŞ-nyň standartlar edarasy NIST 2024-nji ýylda ilkinji post-kwant standartlaryny, şol sanda açar alyşmak üçin ML-KEM-i, çap etdi. 256 bitlik açarly AES ýaly simmetrik şifrler has az täsir edýär diýlip hasaplanylýar.
Friendstime-da
Friendstime-da şahsy çatlaryň teksti üçin açar post-kwant usuly ML-KEM-768 bilen alyşylýar; hasabyň entek şeýle açary ýok bolsa, RSA-OAEP ulanylýar. Bu tekst uçdan-uça şifrlenen we serwer diňe şifrlenen teksti saklaýar. Topar çatlarynda hem ähli agzalar häzirki programmany ýa-da web messenjeri ulanyp başlanda, her agza tekst üçin açary ML-KEM-768 arkaly alýar; ol tekst hem şonda uçdan-uça şifrlenýär. Köpçülige açyk postlar, profiller we toparlar bolsa uçdan-uça şifrlenmeýär, feed, gözleg we moderasiýa işlesin diýip.
Köp berilýän soraglar
Kwant kompýuterleri şifrlemäni häzir döwüp bilermi?
Köpçülige elýeterli bilimlere görä, ýok. Post-kwant usullary ätiýaçlyk çäresidir, sebäbi şu gün ele salnan maglumatlar ýyllar soň hem gymmatly bolup biler.
Post-kwant kriptografiýasyny ulanmak üçin kwant kompýuteri gerekmi?
Ýok. Bu usullar adaty matematikä esaslanýar we smartfonlar we noutbuklar ýaly adaty enjamlarda işleýär.
Degişli terminler
Degişli temalar
Friendstime bilen tanyş
Agza bolmak bir minut alýar we mugt.