Fakt barlagy
Fakt barlagy çeşmeler arkaly bir tassyklamanyň dogrudygyny barlaýar we onlaýndaky ýalan maglumatlary we myş-myşlary dogry bahalandyrmaga kömek edýär.
Fakt barlagy näme?
Fakt barlagy tassyklamanyň, sanyň, suratyň ýa-da wideonyň ygtybarly çeşmeler arkaly barlanmagydyr. Netije adatça «dogry», «bölekleýin dogry», «ýalan» ýa-da «subut edilmedik» ýaly hökümdir, köplenç düşündiriş we ulanylan çeşmeler bilen. Fakt barlaglaryny habar redaksiýalary we garaşsyz guramalar geçirýär; sosial şebekelerde olar köplenç göni postdaky bellik hökmünde peýda bolýar.
Fakt barlagy nähili işleýär
Barlaýjylar ilki tassyklamanyň asyl çeşmesini gözleýär we ony gözlegler, resmi statistika ýa-da hünärmenleriň beýanatlary bilen deňeşdirýär. Suratlar we wideolar bilen olar mazmunyň haçan we nirede ýasalandygyny we ol başga kontekstden gelýärmi-gelmeýändigini soraýar. Bu wagt alýar, şonuň üçin ýalan habar düzedişden öň köplenç giňden ýaýraýar. Mundan başga, diňe faktlar barlanyp bilner: pikirler we baha beriş hökümleri fakt barlagynyň işi däl.
Nämä üns bermeli
Paýlaşmazdan öň gysga duruş, esasanam seni örän gaharlandyrýan ýa-da gorkuzýan habarlarda. Maglumaty kimiň ýaýradýandygyny, asyl çeşmäniň barlygyny we habaryň näçe könedigini özüňden sora. Şol bir zady habar berýän birnäçe garaşsyz, abraýly çeşmäni gözle. Suratlar üçin ters surat gözlegi kömek edýär. Şeýle hem ýadyňda sakla: bellik ýok bolsa, bu bir zadyň dogrudygyny aňlatmaýar; köp tassyklama entek barlanmandyr.
Friendstime-da
Friendstime-da postlarda fakt barlag bellik bolup biler, meselem, «Jedelli» ýa-da «Ýalan maglumat». Android programmasynda agzalar bir tassyklamanyň takykdygy barada goşmaça ses berip bilýär. Suratlar emeli aň bilen döredilen diýip hem bellenip bilner; bellik surat faýlyndaky gelip çykyş maglumatlaryna ýa-da post edýärkäň özüň beýan edýän zadyňa esaslanýar. Şeýle maglumatlar ýok bolsa, gelip çykyşy ygtybarly kesgitläp bolmaýar, şonuň üçin bellik bolmadyk surat awtomatiki hakyky däl. Ýalan maglumat barada şikaýat hem edip bilersiň.
Köp berilýän soraglar
Habaryň dogrudygyny özüm nädip barlap bilerin?
Asyl çeşmäni, senäni we kontekste gözle. Birnäçe garaşsyz, abraýly çeşme bilen deňeşdir we suratlar üçin ters surat gözlegini ulan. Habar bilkastlaýyn sensasion görünýän bolsa ýa-da seni derrew paýlaşmaga çagyrýan bolsa, seresap bol.
Ýalan maglumat görsem näme edip bilerin?
Posty paýlaşma. Friendstime-da ony menýudan habar berip, sebäp hökmünde ýalan maglumaty saýlap bilersiň; gysga düşündiriş goşup bolýar. Şikaýaty şol ýerde adamlar barlaýar.
Emeli aň belligi bolmadyk surat hakyky diýmekmi?
Ýok. Bellik faýldaky gelip çykyş maglumatlaryna esaslanýar. Olar ýok bolsa, meselem, surat ekran suraty hökmünde geçirilen bolsa, gelip çykyşy ygtybarly kesgitläp bolmaýar.
Degişli terminler
Degişli temalar
Friendstime bilen tanyş
Agza bolmak bir minut alýar we mugt.