Kibergrooming
Kibergrooming uly adamlaryň çagalar we ýetginjekler bilen olary manipulýasiýa etmek ýa-da jynsy taýdan ulanmak üçin onlaýnda bilkastlaýyn ynam gurmagydyr.
Kibergrooming näme?
Kibergrooming çagalara we ýetginjeklere jynsy aragatnaşyk başlamak maksady bilen onlaýnda ýakynlaşmagy aňladýar. Edýänler, adatça uly adamlar, ýaş adamyň ýakyn jikme-jiklikleri paýlaşmagy, suratlar ibermegi ýa-da duşuşmaga razy bolmagy üçin ädimme-ädim ynam gurýar. Bu sosial şebekelerde, messenjerlerde, onlaýn oýunlarda we wideo platformalarda bolup biler. Köp ýurtda, şol sanda Germaniýada, çaga bilen jynsy niýet bilen bilkastlaýyn aragatnaşyk gurmak jenaýat hereketidir.
Edýänler nähili hereket edýär we näme üçin howply
Edýänler köplenç galp profil bilen deň ýaşly adam bolup görkezýär, gyzyklanma görkezýär, kompliment aýdýar ýa-da üns, oýun içindäki walýuta ýa-da kiçi sowgatlar hödürleýär. Soňra şahsy çata geçýär, gizlinlik soraýar we barha şahsy soraglar berýär ýa-da suratlary hem wideolary talap edýär. Eýýäm bir zat iberen adama köplenç soňra basyş edilýär. Ol şunça howply, sebäbi mähir başda hakyky duýulýar we manipulýasiýa uzak wagtlap duýulman galyp biler.
Nämä üns bermeli we näme etmeli
Nätanyş çalt örän şahsy bolsa, seni zatlary gizlin saklamaga itekleýän bolsa, suratlary ýa-da web kamera suratlaryny soraýan bolsa ýa-da seni başga çata geçirmek isleýän bolsa, seresap bol. Şeýle ýagdaýda: jogap bermegi bes et, ýakyn zat iberme, adamy blokla we ony habar ber. Ilki subutnamalary, meselem, profil adyny we çat taryhyny ekran suratlary bilen, sakla we ýakyn suratlary hiç haçan beýlekilere ugratma. Ynanýan adamyň, meselem, ene-ata ýa-da mugallym, bilen gürleş; jenaýat hereketleri üçin polisiýa we maslahat gulluklary kömek edip biler. Bu seniň günäň däl: jogapkärçilik hemişe manipulýasiýa edýän adamda.
Friendstime-da
13 ýaşdan agza bolup bilersiň, has ýaş ýetginjekler ene-atalarynyň razylygyna mätäç. 18 ýaşdan kiçi ýetginjekleriň hasaplary adam gözleginde ýa-da teklipleriň içinde nätanyşlara görünmeýär we käbir funksiýalar ýetginjekler üçin petiklenýär ýa-da çäklendirilýär. Kimdir seni bezdirse, ony bloklap bilersiň; araňyzda göni habarlar indi mümkin däl. Profiller, postlar we habarlar, meselem, bezdirme sebäpli, habar berlip bilner. Şikaýatlary adamlar barlaýar we düzgünler bozulsa, mazmun aýrylýar, hasaplar togtadylýar.
Köp berilýän soraglar
Şeýle biriniň aldawyna düşsem, bu meniň günämmi?
Ýok. Edýänler bilkastlaýyn hereket edýär we ynamy aňly-düşünjeli ulanýar; bu islendik adama bolup biler. Günä diňe manipulýasiýa edýän ýa-da basyş edýän adamda. Utanmak düşnükli, ýöne ir wagtdan birine ynanmak kömek edýär.
Çagam täsir çekse näme edip bilerin?
Asuda galyp, çagany günäkärlemekden gaça dur, şonda ol saňa ynanmagyny dowam etdirer. Çat taryhy we profil ýaly subutnamalary sakla, profili platforma habar ber we polisiýa ýa-da maslahat gullugy bilen habarlaş. Çagany goldap, höküm çykarman açyk gürleş.
Kibergrooming diňe sosial şebekelerde bolýarmy?
Ýok. Edýänler onlaýn oýunlary, messenjerleri, wideo platformalaryny we teswir bölümlerini hem ulanýar. Möhümi programma däl, nusga: çalt ýakynlyk, gizlinlik we basyş.
Degişli terminler
Degişli temalar
Friendstime bilen tanyş
Agza bolmak bir minut alýar we mugt.